ولایت فقیه از نظر فقیه عالیقدر آیت الله منتظری

سوال :اين ولايت فقيهي كه حضرتعالي عنايت داشتيد كه در قانون اساسي گنجانده شودمبناي اعتقادي و جايگاه اجرايي آن چگونه است، آيا ولي فقيه از طرف خداوندمنصوب است و مردم موظف به اطاعت از وي هستند؟
يا اينكه اين مردمند كه در چهارچوب شرايطي او را به ولايت مي‎گمارند؟

آيا ولي فقيه مادام العمر بايد باشد يا اينكه مردم مي‎توانند براي زمان معيني مثلا چهار سال يا پنج سال به او ولايت دهند ؟

آيا ولايت او در چهارچوب قانون اساسي يا فراتر از قانون اساسي است ؟
تبيين حضرتعالي از اين مسائل چگونه است ؟

جواب : من اين مسائل را به طور مفصل در چهار جلد كتاب "دراسات في ولايه الفقيه " كه تاكنون قسمتهايي از آن تحت عنوان "مباني فقهي حكومت اسلامي " توسط حجج اسلام آقايان حاج شيخ محمود صلواتي و حاج شيخ ابوالفضل شكوري به فارسي ترجمه شده است به تفصيل مورد بحث قرار داده ام.

همان گونه كه من پيش از اين نيز گفتم ما از همان زمان كه با مرحوم آقاي مطهري مباحثهمي‎كرديم به اين نظر رسيده بوديم كه در زمان حضور امام معصوم براي تشكيلحكومت، امام معصوم احق (برحق تر) است و مردم موظفند كه از او اطاعت وتبعيت كنند.
اما در زمان غيبت كه افراد معصوم نيستند اين وظيفه مردماست كه در چهارچوب شرايطي كه خداوند مشخص فرموده فرد صالحي را از ميانواجدين شرايط براي اين مسئوليت انتخاب نمايند، و شرايط امام منتخب بر حسب آنچه از كتاب و سنت استفاده مي‎شود هشت شرط است ; غير از دوازده امام معصوم هيچ كس از طرف خداوند منصوب نيست.

ولي فقيه هم ولايت مطلقه به اين معنا كه هر كار دلش خواست انجام دهدندارد، بلكه بايد طبق موازين اسلامي و تعهدي كه داده عمل نمايد، و درحقيقت حكم مخصوص خداست "ان الحكم الالله "، و او مجري احكام خدا مي‎باشد;خداوند به پيامبر اكرم (ص) نيز فرموده است :
"و ان احكم بينهم بماانزل الله " : "حكم كن بين آنان به آنچه خدا نازل فرموده است ";اساسا فقيهاز آن جهت كه كارشناس احكام خداست ولايت از آن او مي‎باشد.
ما در قانون اساسي وظايفي را براي ولي فقيه مشخصكرده ايم كه تخطي از آنها جايز نيست و اين معنايش اين است كه او فراتر ازقانون نيست، و مردم هم در چهارچوب قانون اساسي با ولي فقيه واجد شرايطبيعت مي‎كنند.
مردم مي‎توانند براي ولايت او زمان هم مشخص كنندمثلا براي چهار يا پنج سال او را انتخاب كنند، مي‎توانند اين مسئوليت رابه چند نفر به صورت شورايي يا غير شورايي (تفكيك قوا) واگذار كنند، مي‎توانند اگر او فاقد شرايط شد او را عزل كنند بلكه در برخي موارد قهرا منعزل است ; ما در قانون اساسي دست مردم را باز گذاشته ايم و اين حق مردم است .


حتي در زمان امام معصوم هم اگر چه حاكميت او به عقيده ما از طرف خداست ولي اگر پشتيباني و حمايت مردم نباشد امام معصوم هم عملا نمي تواندحكومت به معناي مصطلح تشكيل دهد; و بالاخره اصل ولايت فقيه بدين معنا كهبر حسب كتاب و سنت در حاكم اسلامي شرايطي معتبر است كه يكي از آنها فقاهتاست ظاهرا قابل ترديد نيست .

کتاب خاطرات آیت الله منتظری ، جلد 1، صفحات 457 و 458