عذاب جاویدان و عدل خداوند

خداوند در قرآن صریحاً درباره ی گروهی از کافران گناهکار سخن از مجازاتجاویدان(خلود) به میان آورده است. به طور مثال در آیه ی 68 سوره توبه میخوانیم که:«خداوند به مردان و زنان منافق و کفار وعده ی آتش سوزان جهنمداده که در آن جاودان خواهند بود».
سوالی که برای همه ی سطحی نگران پیش می آید این است که چرا انسانی که درعمر محدود خود گناهی کرده است عذاب جاودانه دارد؟آیا این با عدل خداوندسازگار است؟ چگونه می توان آن را با اصل عدالت خداوند توجیه کرد؟
مفسرین و علمای ما به این سوال چند پاسخ داده اند.یک پاسخ آن با توجه بهآیه 54 سوره «یس» است. می فرماید:«امروز(روز رستاخیز) به هیچ کس ستم نمیشود و جز اعمال خود شما جزایی برای شما نیست». یعنی اعمال و گناهانی که مادر این دنیا انجام می دهیم نتیجه اش را در آخرت می بینیم.مجازات ها و کیفرهای آخرت مشابه با این دنیا نیست که مثلاً شخصی که مرتکب تجاوز و سرقت شدهاو را مدتی به زندان افکنند. بلکه آثار و خاصیت خود کارهای ماست که نتیجهاش در آخرت هویدا می شود.با یک مثال این قضیه روشن می شود:
شخصی الکل مصرف می کند و هر چه به او می گویند این الکل عوارض بسیار بدیدارد توجهی نمی کند. ممکن است چند صباحی لذت ببرد، چند هفته الکل مصرف میکند و لذت آن باعث شده است که عوارضش را از یاد ببرد. ولی بعد از مدتی بهزخم معده ی شدید(که یکی از عوارض مصرف الکل است) دچار می شود که تا آخرعمر عذابش می دهد.نمی شود ایراد گرفت که او که فقط چند هفته الکل مصرفکرده چرا باید تا آخر عمر درد زخم معده را تحمل کند.بلکه این چیزی است کهخودش آگاهانه پذیرفته است. در آخرت هم مجازات ها به همین شکل است. یعنینتیجه و آثار اعمال ماست و این با عدل خداوند به هیچ عنوان ناسازگار نیست.
پاسخ دیگری که می توان به آن ها داد این است که قائل شدن رابطه ی زمانیبین انجام گناه و نتیجه و مجازاتش اشتباه است.به طور مثال کسی ممکن است دراین دنیا مرتکب قتل عمدی شود و مثلاً او را با یک درجه تخفیف به حبس ابدمحکوم می کنند.زمان گناه در این جا یک لحظه بوده ولی قاتل تا آخر عمر درزندان است.همه این مجازات را قبول دارند. پس نباید رابطه ی زمانی بینانجام گناه و نتیجه اش قائل شد. زیرا کیفیت انجام گناه مهم است.یک مثالدیگری که می توان آورد این است که شخصی در مدت عمر کوتاه خود یک بدعتی راپایه ریزی می کند که ممکن است تا هزار سال مردم به آن بدعت عادتکنند.عادلانه نیست که این شخص که در مدت عمر کوتاه خود (بطور مثال حداکثر70 سال) این کار را انجام داده است به همان مدت مجازات شود. زیرا بدعتی کهاو پایه ریزی کرده است باعث شده است که تا هزاران سال مردم گرفتار آنباشند.
«خلود» در دوزخ و مجازات جاودانه تنها برای کسانی است که تمام روزنه هاینجات را به روی خود بسته اند و از روی آگاهی و عمد غرق رد گناه شده اند،آنچنان که تاریکی گناه تمام وجود آن ها را در بر گرفته و در حقیقت به رنگگناه و کفر در آمده اند.(تفسیر آیه ی 81 سوره ی بقره). این گونه افرادرابطه ی خود را با خدای خود به کلی قطع کرده اند و تمام روزنه های نجات وسعادت را به روی خود بسته اند.پس نتیجه می گیریم که مجازات جاودانه چیزیبر خلاف عدالت خداوند نیست و این نتیجه شوم اعمال گناهکاران است.