به نام خدا


سيماي شيعه در نگاه امام صادق(عليه‎السلام)







وجود مقدس امام صادق(عليه‎السلام) در سفارش‏هاي خود به عبدالله بن جندب پس از هشدارشيعيان به دام‏هاي شيطان، ويژگي‏هاي


برجسته دوستان حقيقي خود رابر مي‏شمرد و سپس خصلت‏هاي ديگر شيعيان را بيان مي‏کند. دو ويژگي‏ممتاز شيعيان از نگاه امام صادق


(عليه‎السلام) عبارت است از: ...

1- آخرت

«لقد جلت الاخره في اعينهم حتي ما يريدون بها بدلا... و انماکانت الدنيا عندهم بمنزله الشجاع الارقم و العدو الاعجم‏»؛


آخرت ‏در نگاه آنها بسيار بزرگ است، به اندازه‏اي که چيزي را با آن ‏عوض نمي‏کنند... و دنيا نزد آن‏ها همانند مارگزنده و


دشمن بي‏زبان‏است.


پيروان حقيقي و دوستان واقعي خاندان نبوت عليهم السلام به چيزي ‏جز آخرت نمي‏انديشند و تمام کردارها و رفتارهاي خود را با نگاه‏ به





آخرت مي‏سنجند. دنيا در نظر مؤمن وسيله‏اي است ‏براي رسيدن به‏هدفي بزرگ که همان زندگي جاودان آخرت است.
دوستان حقيقي
اهل‏بيت‏عليهم السلام از مواهب دنيوي بهره مي‏برند، اما هرگز زندگي‏جاودان را با زندگي گذراي دنيا عوض نمي‏کنند.
2- انس با خدا



«انسوا بالله واستوحشوا مما به استاءنس المترفون‏»؛


آن‏ها باخدا انس گرفته‏اند و از آن‏چه که مال اندوزان به آن انس‏گرفته‏اند، در هراسند.


مومنان از نعمت‏هاي الهي بهره مي‏برند اما به آن‏ها وابسته‏نمي‏شوند. وابستگي به مال دنيا موجب بندگي انسان در


برابرماديات خواهد شد. زراندوزان هماره به ثروت خود وابسته‏اند.شيعيان واقعي با ياد خدا آرامش مي‏يابند نيستند.



حضرت صادق(عليه‎السلام) پس از برشمردن اين دو ويژگي مهم، فرمود:


«اولئک‏اوليائي حقا بهم تکشف کل فتنه و ترفع کل بليه‏»;


آن‏ها دوستان‏حقيقي من هستند. به وسيله آن‏ها فتنه شکست مي‏خورد و هرگرفتاري‏هابر طرف مي‏شود.


حسابرسي خود


«حق علي کل مسلم يعرفنا ان يعرف علمه في کل يوم وليله علي‏نفسه فيکون محاسب نفسه فان راي حسنه استزاد


منها و ان راي‏سيئه استغفر منها، لئلايخزي يوم القيمه‏»;


بر هرمسلماني که مارا مي‏شناسد، سزاوار است که کردارش را در هر شبانه روز بر خودعرضه دارد و به محاسبه آن‏ها


بپردازد، تا اگر کار نيکي در آن‏هاديد، برآن‏ها بيفزايد و اگر کردار بدي در اعمال خود مشاهده کرد،از آن‏ها توبه کند،


تا دچار ذلت و خواري روز قيامت نگردد.



سخاوت


«يابن جندب! ان شيعتنا يعرفون بخصال شتي: بالسخاء و البذل‏للاخوان‏»;


اي پسر جندب! همانا شيعيان ما به چند خصلت ‏شناخته ‏مي‏شوند: به سخاوت و بخشش به برادران.


خواندن پنجاه رکعت نماز و رعايت وقت نماز
«وبان يصلوا الخمسين ليلا و نهارا... و يحافظون علي‏الزوال‏»؛


شيعيان ما در شبانه روز پنجاه رکعت نماز مي‏خوانند و توجه به‏وقت نماز ظهر (خواندن نماز اول وقت) دارند.



دوري از پرخاش و داد و فرياد

«لايهرون هريرالکلب‏»؛ شيعيان ما همانند سگ وزوزه نمي‏کشند.


دوري از طمع


«ولايطمعون طمع الغراب‏»؛
شيعيان ما همانند کلاغ طماع و حريص ‏نيستند.

دوري از دشمنان

«و لايجاورون لنا عدوا و لا يساءلون لنا مبغضا ولو ماتوا جوعا»؛


شيعيان ما با دشمنان همسايگي نمي‏کنند و اگر از گرسنگي بميرند،چيزي از آن‏ها نمي‏خواهند.

دقت در خوراک

«شيعتنا لاياکلون الجري... و لا يشربون مسکرا»؛


شيعيان ما مارماهي نمي‏خورند... و شراب نمي‏نوشند.

برگزيده‏اي از ساير سفارش‏ها

آثار استقامت


«يابن جندب لو ان شيعتنا استقاموا لصافحتهم الملائکه و لاظلهم‏الغمام و لاشرقوا نهارا و لا کلوا من فوقهم و من تحت


ارجلهم ولما ساءلوا الله الا اعطاهم‏».


اگر شيعيان ما استقامت کنند، فرشتگان دست در دست آن‏ها مي‏گذارند، ابرهاي سفيد(رحمت) برآن‏ها سايه مي‏افکند،


چون روزدرخشنده و تابناک مي‏شوند، از زمين و آسمان روزي مي‏خورند و آنچه‏از خدا بخواهند، خداوند به آن‏ها عطا


مي‏کند.

شيوه برخورد با گناهکاران
1- گفتن خوبي‏ها و پرهيز از سخن ناروا


«يابن جندب لاتقل في‏المذنبين من اهل دعوتکم الا خيرا»;


اي پسرجندب! به گناهکاران از همکيشان خود جز خوبي و نيکويي چيزي مگو.


دربرخورد با گناهکاران بايد با سخنان نيکو و گفتن خوبي‏هاي‏آنان، اميد مردهدر آن‏ها را زنده کرد و از خشونت، گفتار ناروا و بازگو نمودن


لغزش‏هاي آن‏ها پرهيز کرد; زيرا چنين برخوردهايي‏مجرمان را از پيمودن راه درست نااميد و نسبت‏به دين و آموزه‏هاي‏آن گريزان مي‏سازد.
2- در خواست توفيق براي گناهکاران

«واستکينوا الي الله في توفيقهم‏»؛


توفيق آن‏ها را خاضعانه ازخداوند بخواهيد.





3- در خواست توبه براي گناهکاران

توبه از حالات سازنده انسان است که انجام دهنده آن محبوب خداونداست:


«ان الله يحب التوابين‏»؛


خداوند کساني که بسيار توبه مي‏کنند را دوست دارد. (1)


توبه روشي است که امام صادق(عليه‎السلام) براي پاکسازي گناهکار توصيه‏کرده است.


شيعيان واقعي بايد از خدا بخواهند که گناهکاران ازکردار ناشايست‏خود پشيمان شوند و به سوي خدا بازگردند،


زيراخداوند بسيار توبه‏پذير و بخشنده است; «انا الله هو التواب‏الرحيم‏» (2)

راه بهشتي شدن

حضرت امام جعفر صادق(عليه‎السلام) سه راه را فراروي جويندگان بهشت قرارداده است:


1- پيروي از ائمه عليهم السلام .


2- برائت از دشمنان.


3- سخن گفتن آگاهانه و سکوت هنگام نا آگاهي.


«فکل من قصدنا و تولانا و لم يوال عدونا و قال ما يعلم و سکت‏ عما لايعلم او اشکل عليه فهو في‏الجنه‏»؛


هر کس جويا و پيرو ما باشد و از دشمنان ما پيروي نکند و چيزي‏که مي‏داند، بگويد و از آن‏چه که نمي‏داند،


يا بر او مشکل (مشتبه) است، سکوت کند، در بهشت است.

ارزش سکوت

«عليک بالصمت، تعد حليما، جاهلا کنت او عالما، فان الصمت زين‏لک عندالعلماء و سترلک عندالجهال


عالم باشي يا جاهل، خاموشي را برگزين تا بردبار به شمار آيي؛ زيرا خاموشي نزد دانايان زينت و در پيش نادانان


پوشش است.

دوري جستن از عقايد منحرف

خطر بدعت‏ها، گرايش‏هاي منحرف و قرائت‏هاي ناصواب از دين، هميشه‏متوجه جوامع شيعي بوده است.


«يابن جندب! بلغ معاشر شيعتنا و قل لهم: لاتذهبن بکم‏المذاهب‏»;


اي پسر جندب! به شيعيان ما بگو; مبادا را عقايد منحرف، شما را از مذهب خودتان بيرون برد.



نشانه‏هاي ناتواني


«قد عجز من لم يعد لکل بلاء صبرا و لکل نعمه شکرا و لکل عسر يسرا»؛



ناتوان است کسي که براي هر بلايي صبري، براي هر نعمتي‏شکري و براي هر سختي آساني آماده نکند.

کردارهاي برتر

«يابن جندب! صل من قطعک، واعط من حرمک، و احسن الي من اساءاليک، و سلم علي من سبک،


و انصف من خاصمک، واعف عمن ظلمک، کماانک تحب ان يعفي عنک، فاعتبر بعفوالله عنک،


الاتري ان شمسه ‏اشرقت علي الابرار و الفجار و ان مطره ينزل علي الصالحين والخاطئين



اي پسر جندب! با کسي که از تو بريده، وصل کن; به کسي که چيزي‏به تو نداده، چيز بده؛ باکسي که به تو بدي کرده،


خوبي کن؛ به ‏کسي که به تو دشنام داده، سلام کن; باکسي که با تو دشمني کرده،انصاف داشته باش و از کسي که


به تو ظلم کرده، در گذر، همچنان‏که دوست داري از تو در گذرند. پس از گذشت‏خداوند از خودت عبرت‏بگير. آيا نمي‏بيني


خورشيد خداوند برخوبان و بدان مي‏تابد وبارانش بر صالحان و مجرمان نازل مي‏شود؟



اساس اسلام آخرين جمله از سفارش‏هاي امام صادق(عليه‎السلام) به ابن جندب درباره اهميت ‏و ارزش محبت اهل‏بيت عليهم السلام


است.


«لکل شيي‏ء اساس و اساس الاسلام حبنا اهل‏البيت‏»؛


هرچيزي راپايه‏اي است و پايه اسلام، محبت ما، اهل بيت عليهم السلام است.




پي‏نوشت ها:
1- بقره، آيه 222.
2- توبه، آيه 118.