وصایای امام صادق علیه السلام، هنگام شهادت



امام در لحظه مرگ وصایایی چندی می*نماید که برخی در امر امامت، برخی در زمینه مسائل خانوادگی و بخشی در مورد عامه است.


- به فرزندان خود فرمود: فَلا تَمُوتُنَّ اِلاُّ وَ اَنتُم مُسلِموُن؛ بکوشید که جز مسلمان نمی*رید .


- به کسان و خویشان فرمود: اِنَّ شَفاعَتَنَا لاتَنالُ مَستَخِفّاَ بِالصَّلاةِ؛ شفاعت ما به کسی که نماز را کوچک بشمارد نمی*رسد .


- به خانواده خود وصیت فرمود که پس از مرگش تا چند سال در موسم حج در منا برای ایشان مراسم عزاداری بر پا کنند.


- دستوردادند برای خویشان و کسان هدیه*ای بفرستند، حتی هفتاد دینار برای حسن افطساز خویشان ایشان. حسن افطس همان کسی است که با خنجر به امام حمله کرده بودو می*فرمود


می*خواهد آیه قرآن را در مورد صله رحم اجرا کند.


وبالاخره بخشی از وصیت راجع به مردم بود که روؤس آن دعوت به وقار و آرامش،حفظ زبان، پرهیز از دروغ و تهمت و دشمنی، دوری از تجاوزکار، پرهیز ازحسادت و ترک معاصی و ... بود.


- درباره امام پس از خود، امام کاظم علیه السلام را برای چندمین بار منصوب کرد که ایشان در آن هنگام بر اساس سندی بیست سال داشتند.


- بخشی از سفارش*های ایشان درباره غسل و کفن و قبر خود بود که احکام اسلامی در این زمینه وجود دارد.


-و بالاخره بخشی از وصیت راجع به مردم بود که روؤس آن دعوت به وقار وآرامش، حفظ زبان، پرهیز از دروغ و تهمت و دشمنی، دوری از تجاوزکار، پرهیزاز حسادت و ترک معاصی و ... بود.


لحظه آخر


امامصادق علیه السلام در آخرین لحظات حیات که مرگ را نزدیک دیدند، دستور دادندکه تمام خانواده و خویشان نزدیکش بر سر بالینش جمع گردند و پس از آن کههمه آنان در کنار


امام حاضر شدند، چشم بگشود و به صورت یکایک آنها نظر افکند و فرمود: «انّ شِفاعتنا لاتنال مستخفاٌ بالصلوة.»


اینوصیت امام، دلیل آن است که در آئین اسلام، نماز جایگاهی مهم دارد، طوری کهامام در آخرین لحظه*های زندگی از میان هزاران مسئله فقط نماز را سفارشمی*کند و این نیست جز برای


این که امام صادق علیه السلام هادی امت و پاسدار دین است و نماز از این دیدگاه از اهمیت فراوانی برخوردار می*باشد.


ایسالمه! خداوند بهشت را بیافرید و بوی آن را بسیار خوش و مطبوع گردانید کهاز فاصله*ای به مسافت دو هزار ساله به مشام می*رسد، لیکن عاق و کسی که قطعرحم کرده بوی آن را


احساس نمی*کند و درنمی*یابد.


بهنظر من راز این که امام خویشاوندان نزدیکش را به نماز سفارش می*کنند، آناست که مردم از آنان انتظار ارشاد و راهنمائی دارند، پس تبلیغ و توصیه اینفریضه از زبان آنان مؤثرتر


است. نکته دوم آن که نزدیکان امام ومنسویان عترت نپندارند که به علت قرابت و داشتن نسبت با پیامبر از شفاعتاو و اوصیای گرامی*اش بهره*مند خواهند بود، اگرچه در عمل به برخی


از احکام سهل انگار باشند.


امامصادق علیه السلام بدین وسیله خواستند بیان کنند که خویشاوندی با پیامبرصلی الله علیه و آله اگر توأم با انجام فرائض و تکالیف دینی نباشد، سودیبه آنان نخواهد داشت، بلکه این نسبت


مسؤولیت ایشان راسنگین*تر خواهد ساخت.ام*حمیده مادر امام موسی کاظم و همسر امام صادقعلیهماالسلام از این حال امام در شگفت بوده که چگونه امام به هنگام وفاتنیز از این فریضه


بزرگ غفلت نداشته است و هرگاه این حال امامرا به یاد می*آورده می*گریسته است.از کارهای عجیب امام در ساعت رحلتش آنکه دستور دادند برای تمام خویشاوندان نزدیکش صله و


تحفه*ای فرستاده شود و حتی برای حسن افطس مبلغ هفتاد دینار فرستاد.


سالمهکنیز و خدمتکار آن حضرت پرسید: «چگونه به مردی که با دشنه و خنجر به شماحمله آورده و قصد قتل شما را داشته است، چنین مبلغی را عطا می*فرمائید؟»


امامدر پاسخ فرمود: «می*خواهی مشمول این آیه قرآن نباشم که فرمود: «وَالَّذینَیَصِلُونَ ما اَمُرَاللهُ بِهِ یُوصَلَ وَ یَخَشونَ رَبَّهُم وَ یَخافُونَسُوءِ الحِسابِ»؛ و آنان که فرمان خدا را در مورد صله رحم


و دلجوئی از خویشاوندان اجرا می*کنند و از خدایشان می*ترسند و از محاسبه بدفرجام بیمناکند.


ایسالمه! خداوند بهشت را بیافرید و بوی آن را بسیار خوش و مطبوع گردانید کهاز فاصله*ای به مسافت دو هزار ساله به مشام می*رسد، لیکن عاق و کسی که قطعرحم کرده بوی آن


را احساس نمی*کند و درنمی*یابد.


اینوصیت امام نیز بیانگر اهمیت صله رحم است و رفتار خود امام هم اینگونه بودهکه با ارحامش پیوند داشته و حتی با آنان که با او بریده و به قصد کشتنش بهطرف او حمله کرده بودند


به طریق نیکو رفتار کرد و مبلغی صله فرستاد، و به راستی که این، خلق و خوی انبیاء و اولیاء است. (2)


پی*نوشت*ها:


1. به نقل از کتاب صفحاتی از زندگانی امام صادق علیه السلام.


2. به نقل از کتاب احیاگر تشیع.


؛ بکوشید که جز مسلمان نمی*رید


- به کسان و خویشان فرمود: اِنَّ شَفاعَتَنَا لاتَنالُ مَستَخِفّاَ بِالصَّلاةِ؛ شفاعت ما به کسی که نماز را کوچک بشمارد نمی*رسد .


- به خانواده خود وصیت فرمود که پس از مرگش تا چند سال در موسم حج در منا برای ایشان مراسم عزاداری بر پا کنند.


- دستوردادند برای خویشان و کسان هدیه*ای بفرستند، حتی هفتاد دینار برای حسن افطساز خویشان ایشان. حسن افطس همان کسی است که با خنجر به امام حمله کرده بودو می*فرمود


می*خواهد آیه قرآن را در مورد صله رحم اجرا کند.


وبالاخره بخشی از وصیت راجع به مردم بود که روؤس آن دعوت به وقار و آرامش،حفظ زبان، پرهیز از دروغ و تهمت و دشمنی، دوری از تجاوزکار، پرهیز ازحسادت و ترک معاصی و ... بود.


- درباره امام پس از خود، امام کاظم علیه السلام را برای چندمین بار منصوب کرد که ایشان در آن هنگام بر اساس سندی بیست سال داشتند.


- بخشی از سفارش*های ایشان درباره غسل و کفن و قبر خود بود که احکام اسلامی در این زمینه وجود دارد.


-و بالاخره بخشی از وصیت راجع به مردم بود که روؤس آن دعوت به وقار وآرامش، حفظ زبان، پرهیز از دروغ و تهمت و دشمنی، دوری از تجاوزکار، پرهیزاز حسادت و ترک


معاصی و ... بود.